De betekenis van het martelaarschap van Mgr. Schraven en gezellen voor de Kerk in China vandaag

Door pater Jeroom Heyndrickx cicm, oud-directeur Verbiest Instituut Leuven.

Binnen China waren jarenlang de katholieke missionarissen en hun werk niet goed gewaardeerd door officiële instanties en ook niet door de doorsnee burger. Sedert de Opiumoorlog worden zij vereenzelvigd met de kolonialisten en imperialisten uit het westen, die China door hun Ongelijke Verdragen leegplunderden en vernederden. Als gevolg daarvan waren katholieke missies in China al een belangrijk doelwit van de Boxers, waardoor duizenden Chinese katholieken zowel als tientallen missionarissen de marteldood stierven. Slechts de Christenen, en allicht enkelen die dicht bij de kerk stonden en het ware werk van de missionarissen kenden, waardeerden echter hun werk wel.

Toen Mao Zhengdong aan de macht kwam werd die indruk nog versterkt. De communisten hebben tijdens de Culturele Revolutie – nog sterker dan ooit tevoren - het imago van de ‘missionaris, imperialist, kolonialist, uitbuiter van het volk’ verspreid. Ook al is de Culturele Revolutie lang voorbij en is de houding t.o.v. de kerk officieel sterk gemilderd, het oude negatieve imago van de buitenlandse missionaris leeft voort bij niet-christenen. Voor mij zijn de Scheutist Mgr. Hamer – en de 2000 christenen die in Binnen Mongolië met hem de marteldood stierven – grote martelaren die ik diep in mijn hart vereer als grote heiligen in de Kerk van China. Maar mijn waardering – en zelfs die van duizenden Christenen in Binnen Mongolië vandaag voor hun eigen martelaren – is niet minder ook maar iets te veranderen aan dat negatieve imago.

Voor Mgr. Schraven en gezellen ligt dat anders. Zij werden vermoord door Japanners, de grote vijanden van het volk. Wat daarbij van het hoogste belang is, is het feit dat zij werden vermoord terwijl zij Chinese vrouwen verdedigden tegen de Japanse vijand. Daar hebt ge nu enkele van die ‘westerse missionarissen’ die men gewoonlijk ‘imperialisten en kolonialisten’ pleegt te noemen. Maar voor wie hun verhaal kent is onmiddellijk duidelijk dat die scheldnaam niet bij hen past. Niet alleen dat, zij gaven hun leven om de Chinese burgers, vrouwen, te beschermen. Westerlingen – missionarissen dan nog – die levend verbrand worden door de vijand van China omdat zij de Chinese burgers wilden beschermen. Dat is een historisch feit met een nieuwe boodschap.

Het verhaal van Mgr. Schraven en gezellen was uiteraard wel bekend. Er was zelfs een monument opgericht voor hen in Zhengding. Maar eigenlijk kreeg hun verhaal maar weinig aandacht totdat men, op vraag van de Kerk in China en vanuit Nederland, het proces tot Zaligverklaring opende. Hier leert China nu ‘een ander type katholieke missionarissen’ kennen; geen die als ‘imperialisten’ door de Chinezen werden vermoord, ‘om hun vaderlandsliefde te tonen’, maar Westerse missionarissen die hun leven gaven ter bescherming van het Chinese volk tegen de vijand China, en zelfs de Kerk in China, moet nog leren de nieuwe zin van de boodschap van Bisschop Schraven en gezellen te ontdekken en waarderen. Heel China moet dat positieve verhaal nog ontdekken.

Naar gelang die boodschap binnen de Kerk in China, openlijk en met zoveel middelen als mogelijk, wordt verspreid en verkondigd, zet Mgr,. Schraven zijn eigen zending als missionaris in China vandaag nog voort. Zijn bijdrage en die van zijn gezellen aan de opbouw van de Kerk in China vandaag is merkwaardigerwijs geschiedschrijvend.

Het is onze taak – die van het eigen dorp en het eigen bisdom van Mgr. Schraven en de gelovige gemeenschap ter plaatse – om ons in te zetten voor die zuivere missionaire opdracht: Mgr. Schraven en gezellen en hun offer voor de Chinezen en voor de kerk in China bekend te maken in het licht van de blijde boodschap. In hun dood hebben zij het gezicht van Christus laten zien, dat elk mens, Westerling of Chinees, man én (vooral ook) vrouw respect verdient in elk opzicht (beeld van God is).

Meer nog dan de martelaren van de Boxers kunnen zij openlijk door de Chinese Christenen met fierheid erkend worden als ‘onze eigen Chinese heiligen’. Het zal nieuw zijn in de Kerk van China dat christenen met veel devotie en verering zullen kunnen bidden: ‘Heilige Bisschop Schraven en gezellen, bid voor ons’.

Vanwege de Verbiest Stichting Leuven zijn wij maar al te graag bereid om met alle mogelijke middelen mee te werken aan de verspreiding van de ‘boodschap van Mgr. Schraven’ voor China en de Kerk in China. Dat te doen is ook duidelijk een bijdrage aan de opbouw van de Kerk in China vandaag.

Leuven, 8 oktober 2017

Andere taal?